Blog FOSS by Lê Trung Nghĩa

https://letrungnghia.mangvn.org

2.2 Các khía cạnh toàn cầu của bản quyền

2.2 Các khía cạnh toàn cầu của bản quyền

2.2 Global Aspects of Copyright

Theo: https://certificates.creativecommons.org/cccertedu/chapter/2-2-global-aspects-of-copyright/

Các luật bản quyền khác nhau giữa các quốc gia, tuy nhiên các thỏa thuận quốc tế về bản quyền đã đặt ra các tiêu chuẩn tối thiểu cho bản quyền trên toàn thế giới nhằm nỗ lực tiêu chuẩn hóa các luật bản quyền.

“Globe, World. Open view (AM 1934.433-3)” , artefact photo by Auckland Museum. CC BY 4.0.

Kết quả học tập

  • Học hỏi luật bản quyền quốc gia của bạn có thể khác với luật bản quyền của các quốc gia khác như thế nào

  • Xác định các hiệp ước quốc tế chính và các nỗ lực hài hòa hóa các luật khắp trên thế giới

Câu hỏi lớn / Vì sao nó lại quan trọng

Mặc dù luật bản quyền ở mỗi quốc gia khác nhau nhưng Internet đã giúp việc phân phối và chia sẻ toàn cầu các tác phẩm có bản quyền trở nên khả thi chỉ bằng một cú nhấp chuột. Điều đó có ý nghĩa gì đối với bạn khi bạn chia sẻ tác phẩm của mình trên Internet và sử dụng các tác phẩm do người khác xuất bản bên ngoài quốc gia của bạn? Luật nào áp dụng cho video do một người đến từ Ấn Độ quay trong chuyến đi tới Kenya và sau đó đăng lên YouTube? Thế còn khi video đó được ai đó ở Canada xem hoặc tải xuống thì sao?

Luật bản quyền được thực hiện ở mọi quốc gia trên thế giới. Trong nỗ lực giảm thiểu sự phức tạp, các chính phủ đã ký kết các thỏa thuận quốc tế nhằm hài hòa một số yếu tố cơ bản về cách thức hoạt động của bản quyền trên toàn cầu. Điều này có nghĩa là có những nguyên tắc quốc tế cơ bản mà luật bản quyền địa phương cần phải tuân theo.

Suy ngẫm cá nhân/Tại sao điều đó lại quan trọng với bạn

Khi bạn xuất bản hoặc sử dụng lại nội dung nào đó trực tuyến, bạn đã bao giờ nghĩ xem luật nào sẽ áp dụng cho mình chưa? Bạn có thấy hợp lý khi những người khác nhau nên có những giới hạn khác nhau về những gì họ có thể làm với tác phẩm của bạn dựa vào vị trí địa lý của họ không? Tại sao có hoặc tại sao không?

Có được giới thiệu/kiến thức cơ bản về Hệ thống Bản quyền Toàn cầu

Luật quốc tế

Mỗi quốc gia đều có luật bản quyền riêng, nhưng trong những năm qua đã có sự hài hòa rộng rãi trên toàn cầu về luật bản quyền thông qua các hiệp ước và hiệp định thương mại đa phương và song phương. Các hiệp ước và thỏa thuận này thiết lập các tiêu chuẩn tối thiểu cho tất cả các nước tham gia. Hệ thống này có chỗ cho sự khác biệt ở từng địa phương, vì nhiều quốc gia ban hành luật đưa ra các biện pháp bảo vệ cao hơn mức yêu cầu.

Các hiệp ước và thỏa thuận đó được đàm phán ở nhiều diễn đàn khác nhau như Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới (được gọi là “WIPO”), Tổ chức Thương mại Thế giới (được gọi là WTO) và trong các cuộc đàm phán riêng giữa các quốc gia được chọn về các hiệp định thương mại tự do.

Hai nguyên tắc cơ bản làm nền tảng cho sự chắp vá quốc tế của luật pháp và hiệp định.

  • Lãnh thổ là khái niệm cho rằng chính phủ không có quyền quản lý các hoạt động nằm ngoài biên giới của mình. Bản quyền có tính chất lãnh thổ, có nghĩa là luật bản quyền được ban hành và thực thi thông qua luật pháp quốc gia. Những luật đó được hỗ trợ bởi các cơ quan bản quyền quốc gia, từ đó hỗ trợ cho những người nắm giữ bản quyền, cho phép đăng ký, và cung cấp hướng dẫn diễn giải.

  • Đối xử quốc gia là nguyên tắc không phân biệt đối xử. Theo quy định này, một quốc gia phải dành cho tác giả nước ngoài sự đối xử không kém thuận lợi hơn so với đối xử với công dân của mình.

Các bên ký kết Công ước Berne về Bảo vệ các Tác phẩm Văn học và Nghệ thuật, tính đến tháng 3/2023. Bản đồ của Di (they-them) trên Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0

Một trong những hiệp định quốc tế quan trọng nhất là Công ước Berne về Bảo hộ các tác phẩm văn học và nghệ thuật, được kết luận vào năm 1886. Kể từ đó, Công ước Berne đã được sửa đổi và bổ sung nhiều lần. WIPO đóng vai trò là cơ quan quản lý điều ước cũng như các sửa đổi và bổ sung của nó, đồng thời là nơi lưu giữ các văn kiện gia nhập và phê chuẩn chính thức. Ngày nay, hơn 181 quốc gia (tính đến ngày 1/8/2023) đã ký kết Công ước Berne. Công ước này (được sửa đổi và bổ sung) đưa ra một số nguyên tắc cơ bản mà tất cả các nước tham gia đã đồng ý. Một trong những nguyên tắc đó là ứng xử quốc gia như đã mô tả ở trên. Nghĩa là, tất cả các quốc gia phải dành cho các tác phẩm nước ngoài sự bảo hộ giống như cách họ dành cho các tác phẩm được tạo ra trong biên giới của mình, với điều kiện quốc gia kia là một bên ký kết. Đây là bản đồ hiển thị (màu xanh lam) các bên ký kết Công ước Berne tính đến năm 2019.

Ngoài ra, Công ước Berne đặt ra các tiêu chuẩn tối thiểu - các quy tắc mặc định - cho thời hạn bảo vệ bản quyền đối với các tác phẩm sáng tạo, dù có vài ngoại lệ tồn tại tùy thuộc vào chủ đề. Các tiêu chuẩn bảo vệ bản quyền của Công ước Berne quy định thời hạn tối thiểu suốt cuộc đời của tác giả cộng thêm 50 năm. Vì Công ước Berne chỉ thiết lập mức tối thiểu, một số quốc gia đã thiết lập các điều khoản dài lâu hơn về bản quyền cho cá nhân người sáng tạo, chẳng hạn như “suốt cuộc đời của tác giả cộng thêm 70 năm” và “suốt cuộc đời của tác giả cộng thêm 100 năm”. Xem lại bài viết trên Wikipedia về thời hạn bản quyền, và xem trang liệt kê thời hạn bản quyền dựa trên quốc gia. Bản đồ bên dưới hiển thị trạng thái thời hạn bản quyền trên toàn thế giới tính đến năm 2022.

Công ước Berne cũng cấm việc sử dụng các thủ tục pháp lý làm điều kiện để bảo vệ bản quyền đối với các tác phẩm nước ngoài. Ví dụ: một quốc gia không thể yêu cầu bạn trả tiền đăng ký để có được bản quyền ở đó. Mặc dù hầu hết các quốc gia đã loại bỏ việc sử dụng các thủ tục như vậy như một điều kiện để bảo vệ bản quyền, nhưng cần lưu ý rằng Công ước Berne không cấm quốc gia xuất xứ của tác phẩm làm như vậy.

Bản đồ thế giới về thời hạn bản quyền, tính đến tháng 12/2022. Bản đồ của Yodin trên Wikimedia Commons, dựa trên hình ảnh gốc của Balfour Smith ở Đại học Duke. CC BY 3.0

Ngoài Công ước Berne, một số hiệp định quốc tế khác đã hài hòa hơn nữa các quy định về bản quyền trên toàn thế giới. [1] Nhờ những nỗ lực hài hòa này, hoạt động chung của luật bản quyền là giống nhau trên khắp thế giới; tuy nhiên, cần lưu ý rằng có những khác biệt trong cách ban hành và thực thi luật bản quyền do luật pháp quốc gia.

Luật nào áp dụng cho việc tôi sử dụng tác phẩm có bản quyền?

Nói chung, nguyên tắc lãnh thổ được áp dụng: luật pháp quốc gia bị giới hạn trong phạm vi áp dụng đối với các hoạt động diễn ra trong nước. Điều này cũng có nghĩa là, nói chung, luật pháp của quốc gia nơi tác phẩm được sử dụng sẽ áp dụng cho việc sử dụng cụ thể đó. Nếu bạn đang phân phối sách ở một quốc gia cụ thể thì luật pháp của quốc gia nơi bạn phân phối sách đó thường được áp dụng.

Ví dụ: nếu bạn là công dân Sri Lanka đến Đức và sử dụng tác phẩm có bản quyền trong bản trình chiếu PowerPoint của mình thì luật bản quyền của Đức thường áp dụng cho việc sử dụng của bạn. Với các hội thảo trên web tổ chức các diễn giả từ nhiều quốc gia hoặc PowerPoint được trình bày ở nhiều quốc gia, việc xác định luật bản quyền hiện hành có thể trở nên phức tạp. Để tránh nhầm lẫn, chúng tôi khuyên bạn nên sử dụng các tài nguyên được cấp phép CC hoặc tạo lập tài nguyên của riêng mình (sơ đồ, hình ảnh hoặc nội dung sáng tạo khác) thay vì sao chép các tài nguyên khác.

Quy tắc về lãnh thổ cũng áp dụng cho các quy tắc về phạm vi công cộng. Một tác phẩm có thể thuộc phạm vi công cộng ở một quốc gia nhưng không thuộc phạm vi công cộng ở một quốc gia khác. Ví dụ: tất cả các tác phẩm được xuất bản từ năm 1925 đến năm 1977 ở Hoa Kỳ mà không có thông báo bản quyền đều thuộc phạm vi công cộng ở Hoa Kỳ, nghĩa là ở bất kỳ nơi nào khác trên thế giới chúng đều có khả năng có bản quyền, tùy thuộc vào thời điểm tác giả qua đời.

Như được thể hiện trong bản đồ trên, các quốc gia khác nhau áp dụng các điều khoản bảo hộ khác nhau. Để biết bạn nên áp dụng điều khoản nào cho việc sử dụng tác phẩm nước ngoài ở nước mình, cách dễ nhất là kiểm tra xem quốc gia nơi bạn muốn sử dụng tác phẩm đó có áp dụng “quy tắc thời hạn ngắn hơn” hay không. Quy tắc này là một ngoại lệ đối với đối xử quốc gia. Theo quy tắc này, thời hạn áp dụng cho một tác phẩm nhất định không được vượt quá thời hạn mà nó nhận được ở quốc gia xuất xứ của nó, ngay cả khi quốc gia nơi yêu cầu bảo hộ cho phép kéo dài thời gian bảo hộ bản quyền.[2]

Áp dụng luật nào khi chia sẻ tác phẩm trên Internet?

Vậy điều gì sẽ xảy ra khi tác phẩm được chia sẻ trên Internet? “Lãnh thổ” được áp dụng như thế nào? Tôi có thể chia sẻ một cách an toàn một tác phẩm thuộc phạm vi công cộng ở quốc gia của tôi nhưng có thể không thuộc phạm vi công cộng ở nơi khác không?

Việc xác định bản quyền và phạm vi công cộng phụ thuộc vào quyền tài phán. Khi bạn chỉ làm việc ở một quyền tài phán, việc này tương đối dễ dàng. Nói chung, người dùng các tác phẩm có bản quyền hoặc phạm vi công cộng phải tuân theo luật pháp của quốc gia nơi họ đưa ra quyết định về bản quyền. Vì vậy, nếu bạn là thành viên của một tổ chức làm việc ở Mexico thì bạn nên tuân theo luật pháp Mexico để đưa ra quyết định về bản quyền của mình. Nhưng điều gì sẽ xảy ra khi bạn đang làm việc trong một dự án cộng tác quốc tế?

Việc xác định luật nào được áp dụng trong cộng tác quốc tế có thể phức tạp. Một trong những lợi ích của giấy phép Creative Commons là chúng cung cấp các hướng dẫn đơn giản về cách tác phẩm có thể được sử dụng ở mọi nơi. Và vì các giấy phép và công cụ CC được dịch sang nhiều ngôn ngữ, điều đó có nghĩa là người sử dụng tác phẩm có thể dễ dàng hiểu được những điều kiện đó bằng ngôn ngữ của họ. Các điều kiện của giấy phép CC cũng có hiệu lực ở mọi nơi.

Các lưu ý cuối cùng

Mặc dù có tồn tại các hiệp ước và thỏa thuận bản quyền toàn cầu nhưng không có một “luật bản quyền quốc tế” nào. Các quốc gia khác nhau có các tiêu chuẩn khác nhau về nội dung được bản quyền bảo hộ, thời hạn bản quyền kéo dài trong bao lâu và những gì nó hạn chế, cũng như hình phạt nào được áp dụng khi bị vi phạm.

  1. Các hiệp định quốc tế bao gồm Hiệp định về các khía cạnh liên quan đến thương mại của quyền sở hữu trí tuệ – TRIPS (Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights) — được đàm phán bởi các thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới năm 1994 và Hiệp ước Bản quyền WIPO – WCT (WIPO Copyright Treaty) — được đàm phán bởi các thành viên của Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới năm 1996. Các thỏa thuận này giải quyết các vấn đề tương tự và cả các vấn đề mới liên quan đến sở hữu trí tuệ không được Công ước Berne đề cập đến.

  2. Tuy nhiên, quy định về thời hạn ngắn hơn đối với các tác phẩm thuộc phạm vi công cộng ở nước Mỹ do không đăng ký được nên có thể không áp dụng được ở các quốc gia khác. Các tác phẩm có xu hướng được coi là có bản quyền ở các quyền tài phán khác ngoài nước Mỹ.

-----------------------------------------------------------------------

Giấy phép và Ghi công

Nội dung được cấp phép CC, Bản gốc

Copyright laws vary from country to country, yet international agreements on copyright set minimum standards for copyright around the world, in effort to standardize copyright laws.

Globe, World. Open view (AM 1934.433-3)” , artefact photo by Auckland Museum. CC BY 4.0.

Learning Outcomes

  • Learn how the copyright laws of your country may differ from those of other countries

  • Identify major international treaties and efforts to harmonize laws around the world

Big Question / Why It Matters

Although copyright laws differ country to country, the internet has made global distribution and sharing of copyrightable works possible with the click of a button. What does that mean for you, when you share your works on the internet and use works published by others outside your country? What law applies to a video taken by someone from India during their travels to Kenya and then posted to YouTube? What about when that video is watched or downloaded by someone in Canada?

Copyright law is locally implemented by every country around the world. In an effort to minimize complexity, governments have signed international agreements to harmonize some of the basic elements of how copyright works across the globe. This means there are fundamental international principles local copyright laws need to follow.

Personal Reflection / Why it Matters To You

When you publish or reuse something online, have you ever thought about what law applies to you? Does it make sense to you that different people should have different limits to what they can do with your work based on their geographic location? Why or why not?

Acquiring Essential / Knowledge Introduction to the Global Copyright System

International laws

Every country has its own copyright laws, but over the years there has been extensive global harmonization of copyright laws through treaties and multilateral and bilateral trade agreements. These treaties and agreements establish minimum standards for all participating countries. This system leaves room for local variation, as many countries enact laws that grant protections above what is required.

These treaties and agreements are negotiated in various fora such as the World Intellectual Property Organization (known as “WIPO”), the World Trade Organization (known as the WTO), and in private negotiations between select countries on free trade agreements.

Two bedrock principles underlie the international patchwork of laws and agreements.

  • Territoriality is the notion that a government has no power to govern activities that fall outside of its borders. Copyright is territorial in nature, which means copyright law is enacted and enforced through national laws. Those laws are supported by national copyright offices, which in turn support copyright holders, allow for registration, and provide interpretative guidance.

  • National treatment is a rule of non-discrimination. Under this rule, a country must grant foreign authors no less favorable treatment than it grants its own nationals.

The signatories of the Berne Convention for the Protection of Literary and Artistic Works, as of March 2023. Map by Di (they-them) on Wikimedia Commons. CC BY-SA 3.0

One of the most significant international agreements is the Berne Convention for the Protection of Literary and Artistic Works, concluded in 1886. The Berne Convention has since been revised and amended on several occasions. WIPO serves as administrator of the treaty and its revisions and amendments, and is the depository for official instruments of accession and ratification. Today, more than 181 countries (as of August 1, 2023) have signed the Berne Convention. This treaty (as amended and revised) lays out several fundamental principles upon which all participating countries have agreed. One of those principles is national treatment, as described above. That is, all countries must give foreign works the same protection they give works created within their borders, assuming the other country is a signatory. Here is a map showing (in blue) the signatories to the Berne Convention as of 2019.

Additionally, the Berne Convention sets minimum standards – default rules – for the duration of copyright protection for creative works, though some exceptions exist depending on the subject matter. The Berne Convention’s standards for copyright protection dictates a minimum term of life of the author plus 50 years. Because the Berne Convention sets minimums only, several countries have established longer terms of copyright for individual creators, such as “life of the author plus 70 years” and “life of the author plus 100 years.” Review the Wikipedia article on copyright term, and view the page that lists the duration of copyright based on country. The map below shows the status of copyright duration around the world as of 2022.

The Berne Convention also prohibits the use of legal formalities as a condition to copyright protection for foreign works. For example, a country cannot require you to pay for a registration in order to obtain copyright there. While most countries have eliminated the use of such formalities as a condition to copyright protection, it should be noted that the Berne Convention does not prohibit a work’s country of origin from doing so.

Worldwide map of copyright term length, as of December 2022. Map by Yodin on Wikimedia Commons, based on an original image by Balfour Smith at Duke University. CC BY 3.0

In addition to the Berne Convention, several other international agreements have further harmonized copyright rules around the world. [1] Thanks to these harmonization efforts, the general operation of copyright laws is the same around the world; however, it’s worth noting that there are differences in the way copyright law is enacted and enforced due to national laws.

What law applies to my use of a copyrighted work?

Generally, the rule of territoriality applies: national laws are limited in their reach to activities taking place within the country. This also means that, generally speaking, the law of the country where a work is used applies to that particular use. If you are distributing a book in a particular country, then the law of the country where you are distributing the book generally applies.

By example: if you are a Sri Lankan citizen traveling to Germany and using a copyrighted work in your PowerPoint presentation, then German copyright law normally applies to your use. With webinars hosting speakers from multiple countries, or PowerPoints presented in multiple countries, it can become complex to determine applicable copyright laws. To avoid confusion, we recommend using resources that are CC licensed, or creating one’s own (diagrams, images or other creative content) rather than copying other resources.

The rule of territoriality also applies for public domain rules. A work might be in the public domain in one country, but not in another one. For example, all the works published between 1925 through 1977 in the US without a copyright notice are in the public domain in the US, meaning that anywhere else in the world they are likely in copyright, depending on when the author died.

As it is shown in the map above, different countries apply different terms of protection. To know which term you should apply for the use of a foreign work in your country, the easiest way is to check whether the country where you want to use the work applies the “rule of the shorter term”. This rule is an exception to national treatment. Under the rule, the term that applies to a given work should not exceed the term it receives in its country of origin, even if the country where protection is claimed allows for a longer duration of copyright.[2]

What law applies when sharing works on the Internet?

So what happens when the work is being shared on the Internet? How does “territoriality” apply? Can I safely share a work that is in the public domain in my country but might not be in the public domain elsewhere?

Copyright and public domain determinations are dependent on jurisdiction. When you are working in only one jurisdiction, this is relatively easy. Generally speaking, users of copyrighted or public domain works should follow the law of the country in which they are making the copyright determination. So, if you are part of an institution working in Mexico, then you should follow the law of Mexico to make your copyright determinations. But what happens when you are working on an international, collaborative project?

It can be complicated to determine which law applies in international collaborations. One of the benefits of Creative Commons licenses is that they provide simple instructions on how works can be used everywhere. And since the CC licenses and tools are translated in many languages, it means that the user of the work can easily understand those conditions in their own language. The conditions of the CC licenses are also enforceable everywhere.

Final remarks

Even though global copyright treaties and agreements exist, there is no one “international copyright law.” Different countries have different standards for what is protected by copyright, how long copyright lasts and what it restricts, and what penalties apply when it is infringed.

  1. International agreements include the Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights (TRIPS)—negotiated by members of the World Trade Organization in 1994, and the WIPO Copyright Treaty (WCT)—negotiated by members of the World Intellectual Property Organization in 1996. These agreements address similar issues and also new IP-related issues not covered by the Berne Convention.

  2. However, the rule of the shorter term for works that are in the public domain in the US due to failure of registration may not apply in other countries. The works tend to be considered under copyright in other jurisdictions different from the US.

Licenses and Attributions

CC licensed content, Original

Dịch: Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com

Tác giả: Nghĩa Lê Trung

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây