‘HIẾN CHƯƠNG PHẠM VI CÔNG CỘNG 2025 CỦA EUROPEANA’ - bản dịch sang tiếng Việt

Là bản dịch sang tiếng Việt tài liệu của EUROPEANA xuất bản tháng 1/2025, giấy phép CC BY-SA.

“Nguyên tắc cho một phạm vi công cộng lành mạnh

Các bảo tàng, thư viện và cơ sở lưu trữ các loại đều là người quản lý di sản văn hóa và khoa học của chúng ta. Những tổ chức lưu giữ ký ức này là người bảo vệ tri thức được chia sẻ chung của xã hội. Họ đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì phạm vi công cộng (PVCC) thay mặt cho công dân và phải duy trì và thúc đẩy một số nguyên tắc chung để làm được điều đó. Bằng cách đó, họ có thể đảm bảo rằng PVCC tiếp tục hoạt động trong môi trường công nghệ của xã hội thông tin được kết nối mạng và trong thời đại trí tuệ nhân tạo.

Các nguyên tắc và chỉ dẫn sau đây là thiết yếu cho một PVCC lành mạnh và sôi động trong môi trường kỹ thuật số.

1. Bảo hộ bản quyền là tạm thời. Bản quyền trao cho người nắm giữ quyền quyền kiểm soát độc quyền và có thời hạn đối với việc sử dụng tác phẩm của họ. Sau khi thời hạn này hết hạn, các tác phẩm này tự động thuộc về PVCC. Vô số kiến thức được ghi lại qua thời gian nằm trong PVCC; bản quyền đưa ra một ngoại lệ thích hợp và có thời hạn đối với trạng thái này.

2. Phạm vi công cộng là vĩnh viễn. Những gì thuộc phạm vi công cộng cần phải được giữ nguyên trong phạm vi công cộng. Quyền kiểm soát độc quyền đối với các tài liệu thuộc PVCC không thể được thiết lập lại bằng cách tuyên bố quyền độc quyền đối với các bản sao kỹ thuật của tác phẩm, hoặc bằng cách sử dụng các biện pháp kỹ thuật và/hoặc hợp đồng để hạn chế quyền truy cập vào các bản sao kỹ thuật của các tác phẩm đó. Các tác phẩm thuộc phạm vi công cộng ở dạng tương tự (analog) vẫn thuộc phạm vi công cộng sau khi chúng được số hóa. Việc số hóa nội dung thuộc phạm vi công cộng không tạo ra các quyền mới đối với nội dung đó.

3. Phạm vi công cộng rất quan trọng đối với việc hưởng thụ các quyền cơ bản. Người sử dụng hợp pháp một tác phẩm thuộc PVCC phải được tự do (tái) sử dụng, sao chép và sửa đổi tác phẩm. Điều này không thể bị hạn chế thông qua các tuyên bố bản quyền sai sự thật hoặc các biện pháp kỹ thuật hoặc hợp đồng. Khi một tác phẩm đã thuộc PVCC, không nên có thêm bất kỳ hạn chế pháp lý nào để sử dụng tác phẩm đó.

4. Các cơ sở di sản văn hóa (DSVH) là người quản lý phạm vi công cộng. Các cơ sở DSVH đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và cung cấp các tài liệu thuộc PVCC. Sứ mệnh vì lợi ích công cộng của họ dẫn đến việc họ là những tác nhân duy nhất có thể đảm bảo rằng xã hội có quyền truy cập vào các tài liệu thuộc PVCC, nhờ những nỗ lực của họ trong việc bảo tồn các tài liệu mà nếu không sẽ bị mất hoặc biến mất vào thời điểm chúng thuộc về PVCC. Họ đang ở vị trí độc nhất vô nhị để mang lại giá trị cho xã hội bằng cách cung cấp những tài liệu này cho công chúng.

Việc thiếu kinh phí cho số hóa tạo ra gánh nặng cho một số cơ sở di sản văn hóa, những cơ sở này cần xác định các nguồn thu để bù đắp chi phí. Các nguyên tắc nêu trên không nên được hiểu là ngăn cản các tổ chức sử dụng tài liệu thuộc phạm vi công cộng cho các mục đích thương mại theo một cách không độc quyền, hoặc được trích dẫn như nguồn gốc của một tác phẩm.”

Tự do tải về bản dịch sang tiếng Việt của tài liệu có 9 trang tại địa chỉ DOI: https://zenodo.org/records/21385570

Xem thêm: 

• Hiến chương phạm vi công cộng của Europeana, phiên bản đầu, 2010: Bản tiếng Anh và Bản tiếng Việt.

• Văn hóa Mở/OpenGLAM

• Các tài liệu dịch

• Cấp phép Mở

Blogger: Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com