Ngày 02/06/2016, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ra Quyết định số 1878/QĐ-BGDĐT về việc ban hành thể lệ cuộc thi quốc gia thiết kế bài giảng e-Learning lần thứ tư, lần đầu tiên đưa vào yêu cầu giấy phép các bài dự thi phải là Creative Commons Ghi công - CC BY (Creative Commons Attribution) hoặc Creative Commons Ghi công - Chia sẻ tương tự - CC BY-SA (Creative Commons Attribution - ShareAlike) phiên bản 4.0 với một trong các mục đích của cuộc thi, như được nêu trong Điều 1 khoản c, là để xây dựng nguồn tài nguyên giáo dục mở - OER (Open Educational Resources) phục vụ dạy, học trong và ngoài nhà trường, phục vụ mục đích học tập suốt đời, học qua mạng, đào tạo từ xa qua mạng.

A. Nguyên tắc 5R của tài nguyên giáo dục mở (OER)

1. Reuse - Sử dụng lại: mức cơ bản nhất về tính mở. Mọi người được phép sử dụng tất cả hoặc một phần tác phẩm cho các mục đích của riêng họ (ví dụ, tải về video giáo dục để xem vào thời gian rỗi);
2. Redistribute - Phân phối lại: mọi người có thể chia sẻ tác phẩm với những người khác (ví dụ, gửi một bài báo số bằng thư điện tử cho đồng nghiệp);
3. Rivise - Làm lại: mọi người có thể tùy biến thích nghi, sửa đổi, dịch, hoặc thay đổi tác phẩm (ví dụ, lấy một cuốn sách tiếng Anh và dịch nó sang tiếng Việt);
4. Remix - Pha trộn: lấy 2 hoặc nhiều tài nguyên đang tồn tại và kết hợp chúng để tạo ra 1 tài nguyên mới (ví dụ, lấy các bài giảng tiếng nói từ khóa học này và kết hợp chúng với các slide từ khóa học khác để tạo ra tác phẩm phái sinh mới);
5. Retain - Giữ lại: Không có các hạn chế quản lý các quyền số - DRM (Digital Rights Management); nội dung là của bạn để giữ, bất kể bạn là tác giả, giáo viên hay sinh viên đang sử dụng tư liệu.

1. Thí sinh tự tạo ra tất cả các thành phần của OER; và/hoặc
2. Thí sinh làm lại và/hoặc pha trộn - kết hợp các OER và/hoặc các tài nguyên hợp pháp khác do các tác giả khác tạo ra để tạo thành một sản phẩm OER phái sinh mà thí sinh là người tổng hợp, sưu tập và/hoặc biên tập các OER đã có sẵn trước đó. Để ngắn gọn, ta gọi trường hợp này là: kết hợp các OER

B. Các dạng thí sinh của cuộc thi

B.1. Thí sinh tự tạo ra tất cả các thành phần của OER

B.2. Thí sinh kết hợp các OER của các tác giả khác

C. Các loại giấy phép Creative Commons và công cụ trợ giúp

C.1. Giới thiệu ngắn gọn các loại giấy phép Creative Commons

1. Ghi công - Attribution (BY): đây là yếu tố bắt buộc cho tất cả các giấy phép CC
2. Phi thương mại - NonCommercial (NC): không sử dụng tác phẩm vào mục đích thương mại
3. Không có phái sinh - NoDerivative (ND): không cho phép sửa đổi tác phẩm gốc
4. Chia sẻ tương tự - ShareAlike (SA): tác phẩm phái sinh phải mang giấy phép như tác phẩm gốc ban đầu

1. Ghi công - Creative Commons Attribution (CC BY)
2. Ghi công - Chia sẻ tương tự - Creative Commons Attribution ShareAlike (CC BY-SA)
3. Ghi công - Phi thương mại - Creative Commons Attribution NonCommercial (CC BY-NC)
4. Ghi công - Phi thương mại - Chia sẻ tương tự - Creative Commons Attribution NonCommercial ShareAlike (CC BY-NC-SA)
5. Ghi công - Không có phái sinh - Creative Commons Attribution NoDerivative (CC BY-ND)
6. Ghi công - Phi thương mại - Không có phái sinh - Creative Commons Attribution NonCommercial NoDerivative (CC BY-NC-ND)

C.2. Công cụ hỗ trợ cấp phép và ghi công cho tác giả

1. Tên tác phẩm phái sinh tiếng Việt: 'Tài nguyên giáo dục mở: chính sách, các chi phí và sự biến đổi'
2. Tên thí sinh đã dịch tác phẩm đó sang tiếng Việt: Lê Trung Nghĩa
3. Đường dẫn tới tác phẩm phái sinh tiếng Việt:

4. Đường dẫn tới tác phẩm gốc tiếng Anh:

5. Giấy phép của tác phẩm phái sinh: do giấy phép của tác phẩm gốc là CC BY-SA, nên giấy phép của tác phẩm phái sinh cũng phải là CC BY-SA vì mệnh đề 'chia sẻ tương tự' SA.

1. 'License Features' (Các đặc tính của giấy phép): Hãy chọn các đặc tính giấy phép trong phần này để chọn giấy phép bạn muốn và bạn sẽ thấy các giấy phép tương ứng được tự động thay đổi theo và được hiển thị trong phần 'Selected License' (Giấy phép được chọn).

2. 'Selected License' (Giấy phép được chọn). Nội dung phần này sẽ được tự động biến đổi theo các lựa chọn ở phần 'License Features' được nêu ở trên. Trong trường hợp cụ thể này, ta sẽ thấy giấy phép CC BY-SA được chọn.
3. 'Help others attribute you!' (Hãy giúp những người khác ghi công cho bạn!): Phần này là để giúp những người sử dụng tác phẩm của bạn ghi công cho chính bạn - tác giả tác phẩm. Phần này là tùy chọn, nghĩa là bạn có thể điền hay không điền các thông tin để giúp những người sử dụng ghi công cho bạn như là tác giả của tác phẩm OER.

• Trong trường hợp bạn quyết định điền các thông tin vào phần này, hãy xem mục 'Giúp những người khác ghi công cho bạn!' ở bên dưới.
• Trong trường hợp bạn không điền gì vào phần này, hãy đi tiếp xuống phần 'Have a webpage?' (Có trang web chứ?).

4. 'Have a webpage?' (Có trang web chứ?): Phần này có các thông tin được sinh ra tự động từ các thông tin ở các phần trên. Trong trường hợp bạn không điền gì ở phần 'Help others attribute you!', hãy sao chép tất cả các thông tin được tự động sinh ra bên trên dòng 'Copy this code to let your visitors know!' (Hãy sao chép mã để cho phép các khách viếng thăm biết!) rồi dán vào bài viết trên trang web của bạn và/hoặc (các) trang web có liên quan tới tác phẩm OER được cấp phép CC của bạn. Bạn sẽ thấy các nội dung ở phần này như sau:

1. Title: Tên tác phẩm
2. Author: Tên (các) tác giả
3. Source: Nguồn của tác phẩm (thường là đường liên kết tới tác phẩm)
4. License: Giấy phép của tác phẩm

1. Thí sinh gõ tiêu đề tác phẩm của mình vào trường 'Tiêu đề của tác phẩm'.

2. Thí sinh gõ tên của mình hoặc các đồng tác giả với mình vào trường 'Gắn với tên'

3. Thí sinh gõ đường dẫn tới tác phẩm cần được ghi công của mình vào trường 'Gắn với URL'

4. Thí sinh gõ đường dẫn tới tác phẩm OER nguồn của (các) tác giả khác, dựa vào đó thí sinh tạo ra tác phẩm phái sinh của mình vào trường 'Tác phẩm nguồn'

5. Thí sinh gõ vào đường dẫn tới các quyền khác (nếu có) được gắn tới tác phẩm của mình vào trường 'More Permissions URL' (URL của nhiều sự cho phép hơn)

6. Thí sinh mở hộp combo 'Format of work' (Định dạng tác phẩm) để chọn các dạng tác phẩm của thí sinh, như: (1) Văn bản; (2) Hình ảnh; (3) Âm thanh; (4) Video; (5) Tập hợp dữ liệu; và/hoặc các định dạng khác.

7. Thí sinh mở hộp combo 'License mark' (Dấu của Giấy phép) để chọn các dạng dấu giấy phép Creative Commons theo sở thích của thí sinh.

1. Gõ tiêu đề tác phẩm vào trường 'Title' (Tiêu đề).

2. Gõ vào URL của tác phẩm hoặc nơi tải về tác phẩm

3. Gõ tên tác giả của tác phẩm vào trường 'Author' (Tác giả)

4. Gõ vào URL trang web của tác giả

5. Gõ tên tổ chức của tác giả vào trường 'Organization'

6. Gõ vào URL trang web của tổ chức của tác giả

7. Gõ tên dự án (nếu có) vào trường 'Project'

8. Chọn giấy phép của tác phẩm trong hộp liệt kê 'License' (Giấy phép)

9. Chọn phiên bản giấy phép Creative Commons

10. Chọn ô 'This work is derivative' (Tác phẩm này là phái sinh)

11. Gõ vào URL của tác phẩm gốc - bản gốc tiếng Anh của tài liệu

1. Phần 1: 'Select License #1' (Chọn giấy phép #1 - cho OER đầu tiên sẽ được kết hợp).
2. Phần 2: 'Select License #2' (Chọn giấy phép #2 - cho OER thứ 2 sẽ được kết hợp).
3. Phần 3: 'Select A License For Your Derivative Work' (Chọn giấy phép cho tác phẩm phái sinh của bạn). Tại đây, bất kỳ khi nào chọn lại các cặp giấy phép, bạn phải bấm vào 'Reset' (Thiết lập lại) để bắt đầu việc lựa chọn lại từ đầu. Sau khi bạn đã chọn các giấy phép tương ứng cho các OER ở 2 phần trên để kết hợp với nhau, hãy nhấn vào 'See available combined license' (Xem giấy phép có sẵn sau khi [các OER] được kết hợp) và bạn sẽ thấy kết quả của việc kết hợp 2 OER với các giấy phép được lựa chọn ở 2 bước trên cho tác phẩm phái sinh của bạn, có thể với các kết quả rất khác nhau như sau:
   1. Tác phẩm phái sinh có vài khả năng lựa chọn giấy phép khi kết hợp 2 OER với các giấy phép được chọn, như trên Hình 4b. Hãy tùy chọn 1 trong các giấy phép đó.
   2. Tác phẩm phái sinh chỉ có 1 khả năng duy nhất chọn giấy phép khi kết hợp 2 OER với các giấy phép được chọn, như trên Hình 4c. Hãy chọn giấy phép đó.
   3. Tác phẩm phái sinh không có giấy phép hợp lệ khi kết hợp 2 OER với các giấy phép được chọn, như trên Hình 4c. Thay vì (các) giấy phép kết quả có thể lựa chọn như trên các Hình 4b và Hình 4c, bạn sẽ thấy trên Hình 4d có dòng chữ: 'The licenses can not be combined. Click “Reset” and try again' (Các giấy phép không thể kết hợp được. Hãy nháy “Thiết lập lại” và thử lại một lần nữa). Khi này ta nói 2 giấy phép được chọn cho các OER ở các bước 1 và 2 là không tương thích với nhau.
4. Phần 4: 'Incorporate into your document or webpage' (Hãy kết hợp vào tài liệu hoặc trang web của bạn). Khi bạn thực hiện xong 3 bước ở trên, thì văn bản giấy phép được chọn cho tác phẩm phái sinh của bạn từ việc kết hợp 2 OER ở các bước trên sẽ tự động xuất hiện trong Phần 4 này (đối với các trường hợp 2 OER với các giấy phép được chọn tương thích nhau), và bạn sẽ sao chép và dán văn vào tài liệu hoặc trang web của bạn như bạn mong muốn, hoặc ở dạng văn bản thường, hoặc ở dạng HTML, hệt như những ví dụ đã được nêu.

Hình 4a. Công cụ trợ giúp cấp phép CC cho tác phẩm phái sinh khi kết hợp từ 2 OER trở lên	Hình 4b. Trường hợp tác phẩm phái sinh có vài khả năng chọn giấy phép khi kết hợp các OER
Hình 4c. Trường hợp tác phẩm phái sinh chỉ có 1 khả năng chọn giấy phép khi kết hợp các OER	Hình 4d. Trường hợp tác phẩm phái sinh không thể có giấy phép hợp lệ khi kết hợp các OER

D. Những điều các thí sinh phải lưu ý khi kết hợp các tài nguyên được cấp phép Creative Commons

1. CC BY với CC BY cho kết quả tác phẩm phái sinh là CC BY, nhưng nếu thí sinh gán giấy phép CC BY-SA cho tác phẩm phái sinh thì cũng không sai, dù trong thực tế ít ai làm thế vì mức độ tự do của CC BY là lớn hơn của CC BY-SA.
2. CC BY với CC BY-SA hoặc ngược lại cho kết quả tác phẩm phái sinh là CC BY-SA.
3. CC BY-SA với CC BY-SA cho kết quả tác phẩm phái sinh là CC BY-SA.
4. Tất cả các trường hợp còn lại đều không thỏa mãn yêu cầu thể lệ cuộc thi.

E. Kết luận

1. Tự tạo ra các tài nguyên với tất cả các nội dung thành phần đều do thí sinh đó là tác giả gốc ban đầu và thí sinh có thể tùy ý gán giấy phép CC BY hoặc CC BY-SA cho tài nguyên đó.
2. Kết hợp và/hoặc tùy biến thích nghi từ 2 OER trở lên (bao gồm cả trường hợp thí sinh có một phần nội dung do mình tự tạo ra được cấp giấy phép CC BY hoặc CC BY-SA rồi kết hợp với 1 OER khác trở lên) được cấp phép CC BY và/hoặc CC BY-SA của các tác giả khác để tạo thành tác phẩm OER phái sinh với các điều kiện như sau:
   1. CC BY kết hợp với CC BY cho kết quả tác phẩm phái sinh có giấy phép là CC BY
   2. CC BY kết hợp với CC BY-SA hoặc CC BY-SA kết hợp với CC BY-SA đều cho kết quả tác phẩm phải sinh có giấy phép là CC BY-SA.
   3. Tất cả các trường hợp kết hợp còn lại là không hợp lệ.